माझा ज्ञानमय प्रवास

16 महाजनपदे 16 Mahajanpadas In Marathi मगध (दक्षिण बिहार) राजधानी गिरीव्रज/राजगृह प्रसिद्ध राजे – बिंबिसार, अजातशत्रु, शिशुनाग बिहारमधील पाटणा, गया या शहरांच्या आसपासचा प्रदेश आणि बंगालचा काही भाग. राजगृह(राजगीर) ही राजधानी. पाच टेकड्यांनी वेढलेले असल्यामुळे गिरीव्रज हे शत्रूसाठी दुर्गम होते.  महागोविंद या वास्तुविशारदाने बिंबिसारचा राजवाडा बांधला होता. जीवक हा प्रसिद्ध वैद्य बिंबिसारच्या दरबारात होता. बिंबिसार राजा गौतम बुद्धांचा समकालीन होता. बौद्ध धर्माची पहिली परिषद अजातशत्रुने राजगृह या ठिकाणी भरवली होती. शिशुनाग याने अवंती, कोसल व वत्स ही राज्ये मगधला जोडली. अंग (चंपा-पूर्व बिहार) राजधानी चंपा अंग हे सागरी व्यापाराच्या केंद्रपैकी एक होते.  बिंबिसारने अंग महाजनपदाचा पराभव करून मगध साम्राज्यात विलीन केले. वृज्जी/वज्जी (उत्तर बिहार) राजधानी वैशाली वृज्जी हा आठ कुळांचा संघ(महाअठ्ठकुल).  विदेह, लिच्छवी, वज्जी, शाक्य, ज्ञातृक इ. कुळांचा समावेश. एकपण्ण जातककथेतील वर्णनानुसार वृज्जी संघाची राजधानी असणाऱ्या वैशाली नगराभोवती तीन कोट बांधलेले होते. तसेच नगराला तीन प्रवेशद्...

प्रश्न १. खालीलपैकी कोणत्या सातवाहन राजाचा गौरव शकपहलवयवननिसुदन, 'सातवाहनकुलयश: प्रतिष्ठापनकर', 'त्रिसमुद्रतोयपितवाहन' असा केलेला आढळतो ? अ) हाल ब) गौतमीपुत्र सातकर्णी क) सिमुक ड) यज्ञश्री सातकर्णी Show Answer ब) गौतमीपुत्र सातकर्णी प्रश्न २. वेरूळ येथील जगप्रसिद्ध कैलास मंदिराची निर्मिती कोणाच्या काळात झाली ? अ) राष्ट्रकूट ब) पल्लव क) चालुक्य ड) गुप्त Answer अ) राष्ट्रकूट प्रश्न ३. ________ हा अवंतीच्या राजांपैकी महत्वाचा राजा होता. अ) प्रद्योत ब) प्रसेनजित क) उदयन ड) महागोविंद Answer अ) प्रद्योत प्रश्न ४. हाल याने ‘गाथासप्तशती’ हा काव्यग्रंथ ______ भाषेत संपादीत केलेला आहे. अ) संस्कृत ब) महाराष्ट्री प्राकृत क) पाली ड) यापैकी नाही Answer ब) महाराष्ट्री प्राकृत प्रश्न ५. खालीलपैकी कोणाचा उल्लेख ‘अमित्रघात’, ‘सिंहसेन’, ‘मद्रसार’ म्हणून केला जातो ? अ) बिंदुसार ब)...

  नद्यांची वैदिक / प्राचीन व आधुनिक नावे           या लेखात आपण नद्यांची वैदीक/प्राचीन व त्यांची आधुनिक नावांची यादी पाहणार आहोत. जवळपास सर्व प्रकारच्या स्पर्धात्मक परीक्षांमध्ये यावर आधारीत प्रश्न विचारण्यात येतो. नावांची यादी पुढीलप्रमाणे  ·    वितस्ता         -        झेलम ·    अस्किनी        -        चिनाब ·    कुभा             -        काबुल ·    विपाशा         -        व्यास ·    सदानिरा       -        गंडक ·    सुवास्तू          -        स्वात ·    परुष्णी          -        रावी ·    शतुद्री           -      ...